“Forten speelden belangrijke rol in WOII”

Geplaatst op 6 oktober, 2010 om 5:44 | In de categorie:

Werkendam – De Werkendamse forten, Altena, Bakkerskil en Steurgat: het zijn zichtbare sporen van het verleden. Dat weet en ziet iedereen. Wat misschien niet iedereen weet is hun positie als onderdeel van de roemruchte Hollandse Waterlinie. In die hoedanigheid waren ze zelfs in de Tweede Wereldoorlog nog in gebruik.

Een min of meer ‘vergeten’ verleden, vond journalist Leendert van der Valk. Hoewel fulltime werkzaam als freelance journalist, besloot hij vorig jaar een groot deel van zijn tijd te steken in een onderzoek naar de rol van de Hollandse Waterlinie in de Tweede Wereldoorlog. Deze maand verschijnt zijn boek ‘Onheilstij. De laatste jaren van de Hollandse Waterlinie’. De Werkendamse forten en dan met name  Fort Altena en Fort Bakkerskil, spelen een belangrijke rol in zijn verhaal., vertelt Leendert van der Valk. “Omdat een belangrijk gedeelte van mijn boek zich afspeelt in de Brabantse Waterlinieforten, heb ik deze ook daadwerkelijk bezocht. Sindsdien ben ik bekend met Werkendam en de forten. Behalve in het Land van Altena, speelt het verhaal zich af rondom Utrecht en de Vecht.”

Waarom bent u met dit thema aan de slag gegaan?
Ik kwam als journalist in contact met het projectbureau Nieuwe Hollandse Waterlinie en deed een opdracht voor ze om de nog levende ooggetuigen van de Waterlinie in de oorlog te interviewen. Daarbij ontdekten we dat er nog veel verhalen niet verteld waren en vooral dat de Waterlinie toch een belangrijkere rol speelde in de oorlog dan vaak wordt aangenomen.

Welke rol spelen de Werkendamse forten in uw boek?
Het boek volgt oa molenaar Cees Dekker uit Uppel. Het was zijn taak de polders droog te malen, maar als het land wordt geïnundeerd, mag hij niet meer malen. Een ander persoon is Derk Blom, zoon van de fortwachter van Bakkerskil. Hij was actief binnen het verzet en schreef voor mij zijn memoires. Na de oorlog viel Bakkerskil onder Justitie en werden er NSB’ers opgesloten, onder andere de burgemeester van Werkendam, Van Dulst. In de NSB-kampen ging het er niet altijd zorgvuldig aan toe. 

Wat zijn uw belangrijkste conclusies?
Dat de Waterlinie een belangrijkere rol speelt dan vaak wordt verondersteld. Vaak zegt men: ‘Ze vlogen er gewoon overheen’. Dat klopt ook, maar wat vergeten wordt is dat vrijwel de hele Waterlinie was geëvacueerd (een enorme volksverhuizing) en dat later in de oorlog ook de Duitsers de Waterlinie opnieuw gebruikten in de hoop dat het water bescherming bood tegen de geallieerde legers. Een tweede conclusie is dat veel Waterlinieforten na de oorlog nog altijd een functie hadden, namelijk als NSB-gevangenis.

Voor zijn onderzoek kreeg Van der Valk “enthousiaste medewerking” van diverse personen, waaronder historici, uit deze regio.

 Het boek wordt op 14 oktober gepresenteerd op Fort Rijnauwen te Bunnik. Meer informatie op www.leendertvandervalk.nl